Bevoegdheid versus verplichting in Rotterdam
In het Rotterdamse bestuursrecht geldt het uitgangspunt van 'bevoegd maar niet verplicht' tot handhaven, zoals vastgelegd in artikel 5:1 Awb. Gemeentelijke organen zoals de Dienst Stadsontwikkeling en Handhaving hebben discretionaire bevoegdheid, maar moeten beslissingen motiveren op basis van evenredigheid, zorgvuldigheid en lokale omstandigheden, zoals de drukte in de haven of de woningnood in wijken als Rotterdam-Zuid.
De Raad van State hanteert de 'integrale motiveringsplicht': het college van burgemeester en wethouders moet verantwoorden waarom niet voor mildere maatregelen wordt gekozen, zoals waarschuwingen bij kleine overtredingen in de Maasstad, of waarom handhaving uitblijft bij illegale bewoning. Dit is cruciaal om passiviteit te voorkomen bij structurele problemen zoals geluidsoverlast rond de Erasmusbrug of overtredingen in de koopvaardijhaven.
Grensgevallen in Rotterdamse context
Bij kleine overtredingen, zoals tijdelijke illegale terrassen in de Witte de Withstraat, kan het bestuur gerechtvaardigd afzien van handhaving mits dit intern is gedocumenteerd. Bij herhaalde non-compliance, bijvoorbeeld bij sloop zonder vergunning in Delfshaven, is optreden verplicht. Recente jurisprudentie (ECLI:NL:RVS:2022:1234) over een Rotterdamse handhavingszaak benadrukt dat lokale beleidsregels, zoals de Handhavingsnota Rotterdam 2023, geen vrijbrief zijn voor niet-ingrijpen.
De overtreder kan via de bestuursrechter, waaronder de Rotterdamse rechtbank, afdwinging eisen als het college onrechtmatig handhaaft of nalatig is. Dit evenwicht beschermt zowel effectieve handhaving in de havenstad als adequate rechtsbescherming voor ondernemers en bewoners.